فانوس

مایکل بری و هشدار حباب هوش مصنوعی؛ استدلال‌ها، مخالفان و درسِ ریسک

نسخهٔ کوتاه این مطلب پیش‌تر در کانال تلگرام رصدخونه منتشر شد. اینجا استدلال‌ها و طرف مقابل را کامل‌تر باز می‌کنیم.

بری کیست و چه کرد

مایکل بری همان سرمایه‌گذاری است که با پیش‌بینی بحران مسکن ۲۰۰۸ — روایت‌شده در فیلم The Big Short — شهرت یافت. او صندوق سرمایه‌گذاری Scion را سال گذشته بست و اکنون دیدگاه‌هایش را در خبرنامهٔ شخصی‌اش با نام «Cassandra Unchained» منتشر می‌کند. در پستی به‌تاریخ ۹ تیر (۳۰ ژوئن ۲۰۲۶) او از موضع‌های فروش (Short) تازه‌ای علیه موج هوش مصنوعی پرده برداشت.

موضع‌های جدید او و قیمت باز شدن هر معامله چنین گزارش شده است:

  • انویدیا (NVDA): ۱۹۸٫۰۹ دلار
  • تسلا (TSLA): ۴۱۶٫۲۲ دلار
  • اپلاید متریالز (AMAT): ۷۲۹٫۴۰ دلار
  • صندوق نیمه‌هادی‌ها (SOXX): ۶۴۲٫۸۰ دلار
  • کاترپیلار (CAT): ۱٬۰۶۰٫۹۸ دلار — به گفتهٔ خودش نخستین‌بار است که این سهم را می‌فروشد

او همچنین اختیار فروش (Put) روی SOXX را تا مارس ۲۰۲۷ تمدید کرد و شرط نزولی خود روی شاخص نزدک (QQQ) را حفظ کرده است.

استدلال بری در سه محور

۱) فاصلهٔ بی‌سابقه از میانگین بلندمدت. شاخص نیمه‌هادی فیلادلفیا (SOX) بیشترین فاصله را از میانگین متحرک ۲۰۰ روزهٔ خود از زمان حباب دات‌کام سال ۲۰۰۰ دارد. صندوق SOXX از آوریل سال گذشته تا امروز نزدیک چهار برابر شده است.

۲) بحث «استهلاک» و کیفیت سود. این محور فنی‌ترین و مهم‌ترین بخش استدلال اوست. شرکت‌های بزرگ ابری (مانند مایکروسافت و متا) عمر مفید حسابداریِ پردازنده‌های گرافیکی را روی کاغذ طولانی‌تر از عمر واقعی‌شان در نظر می‌گیرند؛ مثلاً مایکروسافت این بازه را از ۴ به ۶ سال و متا به ۵٫۵ سال افزایش داده، در حالی که عمر واقعی این سخت‌افزار معمولاً حدود ۲ تا ۳ سال است. وقتی عمر دارایی طولانی‌تر فرض شود، هزینهٔ استهلاک هر سال کمتر و در نتیجه سود گزارش‌شده بیشتر به نظر می‌رسد. بری برآورد می‌کند این کم‌شماریِ هزینه در بازهٔ ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ در مجموع حدود ۱۷۶ میلیارد دلار باشد — یعنی سودِ گزارش‌شدهٔ صنعت ممکن است به همین اندازه بزرگ‌نمایی شده باشد.

۳) قیاس با «سیسکو». بری انویدیا را به سیسکو در اوج حباب ۲۰۰۰ تشبیه می‌کند: زیرساختی واقعاً ضروری که قیمت سهمش از تقاضای نهاییِ واقعی جلو زده بود. او حتی موج سرمایه‌گذاری تازهٔ شرکت‌های کره‌ای (سامسونگ و SK Hynix) را نه آغازِ یک چرخهٔ جدید، بلکه «آغازِ پایان» چرخهٔ فعلی می‌داند.

طرف مقابل هم حرف دارد

هر تز نزولی باید در برابر قوی‌ترین پاسخِ مخالف سنجیده شود؛ در این مورد پاسخ‌ها جدی‌اند:

  • انویدیا پیش‌تر با یادداشتی به تحلیلگران، استدلال استهلاک بری را رد کرد و بر تقاضای واقعی و قوی تأکید کرد. مدیرعامل پلن‌تیر هم شرط نزولی او را «دیوانگی» خواند.
  • سرمایه‌گذاری و سودآوری شرکت‌های هوش مصنوعی هنوز در حال رشد است. ریسک اصلیِ این نوع شرط، «زمان‌بندی» است: بازار می‌تواند مدت‌ها بیش از توان یک معامله‌گر غیرمنطقی بماند. بری در سال‌های اخیر چند هشدار نزولی داده که دست‌کم از نظر زمان‌بندی زود یا نادرست از آب درآمد.
  • خودِ بری هم تأکید می‌کند این شرط، شرط‌بندی روی «نابودی هوش مصنوعی» نیست؛ اعتراض او به قطعیتِ بیش‌ازحدی است که بازار در قیمت‌ها لحاظ کرده. او می‌گوید حجم فروش‌های آشکارش را کوچک نگه می‌دارد.

درس برای سرمایه‌گذار

فارغ از اینکه بری درست بگوید یا نه، دو نکتهٔ عملی از این ماجرا برای هر سرمایه‌گذار — حتی در بازار ایران — قابل‌برداشت است:

نخست، تمرکز ریسک. وقتی بخش بزرگی از رشد یک شاخص به چند سهم بزرگ وابسته می‌شود، ریسک پرتفوی به همان چند نام گره می‌خورد. این درس دربارهٔ هر بازاری که چند نماد بزرگ آن را می‌کشند صادق است.

دوم، کیفیت سود در برابر رقمِ سود. استدلال استهلاک بری یادآوری می‌کند که سودِ گزارش‌شده همیشه تصویر کاملی از واقعیت اقتصادی نیست؛ نگاه به مفروضات حسابداری پشت اعداد، بخشی از تحلیل بنیادی جدی است.

جمع‌بندی

صدای بری یادآوری می‌کند که ارزش‌گذاری‌های افراطی و تمرکز ریسک در چند سهم بزرگ، تاریخ خودش را دارد؛ اما حباب‌ها معمولاً دیرتر از آنچه منتقدان انتظار دارند می‌ترکند. جدی گرفتنِ هشدار به‌معنای پذیرش قطعی سناریوی او نیست — نکتهٔ اصلی، مدیریت ریسک و پرهیز از خوش‌بینی افسارگسیخته است.


این محتوا با هدف آموزش و اطلاع‌رسانی تهیه شده و به‌هیچ‌وجه توصیهٔ سرمایه‌گذاری تلقی نمی‌شود. سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه با ریسک همراه است و تصمیم‌گیری نهایی بر عهدهٔ شخص سرمایه‌گذار است.